درمان

داروهایی مختلفی برای پیشگیری و درمان میگرن وجود دارند. در صورت عدم تاثیر هر كدام آنها داروی دیگر امتحان می‌شود. اگر گاهگاه حمله میگرن دارید، استفاده از یك دارو از گروه تریپتان‌ها در شروع سردرد معمولا سردرد را خاموش می‌كند یا شدت و مدت آن را كاهش می‌دهد.
در موارد حملات مكرر میگرن بهتر است از داروهای پیشگیری‌كننده به همراه داروهای تسكین‌دهنده مانند استامینوفن، آسپیرین، تریپتان‌ها یا مسكن‌های شبه‌افیونی مانند كدئین در صورت بروز حمله استفاده كنید.

از جمله موثرترین داروهای پیشگیری‌كننده داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، مسدودكننده‌های گیرنده بتا مانند پروپرانولول و داروهای ضد صرع مانند گاباپنتین هستند. برخی از افراد از تكنیك‌های آرامش عضلانی، بازخورد زیستی (بيوفيدبك)، و مدیریت استرس سود می‌برند. بررسی‌ها تاثیر مفید مكمل‌های ریبوفلاوین، یكی از ویتامین‌های گروه B، (چهارصد میلی‌گرم در روز) را در كاهش حملات میگرن نشان داده‌است.

شاید مهمترین چیز در خلاصی‌یافتن از میگرن مراجعه به پزشك باتجربه در تشخیص و درمان میگرن است. بسیاری از بیماران راه را عوضی می‌روند و گاهی با مصرف بیش از حد داروهایی كه بدون نسخه قابل تهیه است میگرن خود را بدتر می‌كنند. برخی دیگر هم پس از مراجعه به یك پزشك و نتیجه نگرفتن فكر می‌أكنند كه بیماری آنها قابل درمان نیست.

پيشگيري

مبتلایان به میگرن مدت‌هاست كه به اجتناب از خوردن غذاهایی مانند شكلات و پنیر كهنه توصیه می‌شدند. اما شواهد علمی چندانی در حمایت از این توصیه‌های غذایی وجود ندارد. علل شایع‌تر آغاز حمله میگرن شامل استرس (مثبت یا منفی)، تغییرات آب و هوایی، خستگی و اختلالات خواب و نیز مصرف بیش از حد داروهای مسكن می شود.

برای این كه عوامل محرك سردرد در شما تعیین شود، تقویمی از وقایع روزنه را نگهدارید، و در آن غذاهایی را كه می‌خورید یا وقایعی كه پیش از شروع سردرد رخ می‌دهد را ثبت كنید. اگر زنی در سنین بچه‌دار شدن هستید، مراحل پریود ماهانه‌تان را ثبت كنید. اگر لازم بود برای تعیین غذاهایی كه حمله سردرد شمار را بوجود می‌آورند، یك رژیم غذایی حذفی را دنبال كنید، به این معنا كه غذاهای گوناگون را ناگهان قطع كنید و سپس یكی یكی آنها را به رژیم غذایی‌تان اضافه كنید و تاثیر آنها را بر سردرد خود بسنجید.
البته نمي‌توان از تمام حملات ميگرن پيشگيري کرد ولي مي‌‌توان با شناسائي عواملي که باعث تحريک و ايجاد حملات بيماري مي‌‌شوند از تعداد حملات بيماري و شدت آنها کاست شايعترين عواملي که که حمله ميگرن را تحريک مي‌‌کنند:

کافئين ( چه مصرف زياد آن و چه قطع کردن آن پس از مدت طولاني )

بعضي از غذاها و نوشيدني ها که حاوي تيرامين هستند مثل پنير خصوصاً پنير مانده، گوشت و نوشيدني‌هاي تخمير شده و همچنين غذاهاي حاوي سولفيت مانند غذاهاي کنسرو شده، انواع شرابها، سوسيس، کالباس و ساير گوشتهاي فرآروي شده

استرس و يا حتي رهائي از استرس که مي‌‌تواند باعث جمله بيماري شود

هورمونها ( مصرف قرصهاي جلوگيري از بارداري و يا در هنگام قاعدگي )

کمبود خواب و يا اختلال در الگوي خواب فرد

سفر و يا تغيير آب و هوا و يا ارتفاع محل زندگي

مصرف بيش از حد مسکنها و درمانهاي ضد درد

البته حتي اگر شما از تمام عوامل تحريک کننده ميگرن اجتناب کنيد باز گاهگاهي دچار حملات ميگرن خواهيد شد. براي کاهش حملات ميگرن بعضي از بيماران از روشهاي ديگر مثل يوگا، بيوفيدبک، طب سوزني، ماساژ و ورزش منظم استفاده مي‌‌کنند.

طول مدت سردرد ميگرني

سردرد ميگرن مي‌‌تواند چند ساعت تا چند روز طول بکشد و فرد مبتلا به ميگرن ممکن است چندين بار در ماه دچار حملات بيماري شود. البته هستند افرادي که در طول دوره زندگي خود فقط يک بار دچار حمله ميگرن مي‌‌شوند و در طرف ديگر طيف افرادي که بيش از 3 حمله در هفته را تجربه مي‌کنند وجود دارند.

عوامل شروع کننده و تحریک کننده میگرن و پیشگیری از آن؟

عواملی که باعث شروع و تحریک میگرن می‌شوند از فردی به فرد دیگر متفاوت است ولی با شناسائی این عوامل می‌توان از تعداد و شدت حملات بیماری کاست. بعضی عواملی که موجب شروع میگرن می‌شوند عبارتند از:
- نورهای درخشان، بوهای غلیظ (مانند گازهای شیمیائی).
- موادی که به غذاها اضافه می‌شوند مانند شیرین کننده‌های مصنوعی وکافئین (چه مصرف زیاد کافئین ویا قطع کردن آن پس از مدت طولانی).
- بعضی از غذاها و نوشیدنی های حاوی تیرامین نظیر پنیر خصوصا پنیر مانده، ماست، سرشیر، جگر، سس سویا ، مشروبات الکلی و گلوتن موجود در غلات.
- نیترات موجود در بسیاری از فراورده های گوشتی مانند سوسیس و کالباس وگوشتهای فرآوری شده.
استرس و حتی رهائی از استرس می‌تواند باعث حمله بیماری شود.
- تغییرات هورمونی در زنان مثل تغییراتی که در عادت ماهانه زنان رخ می دهد و داروهای ضد بارداری.
-سفر و یا تغییرات آب و هوا و یا ارتفاع محل زندگی. کم خوابی و یا اختلال در الگوی خواب فرد.
- کشیدن سیگار ویا در معرض آن قرار گرفتن.
- فشار و خستگی چشم. البته حتی اگر شما از تمام عوامل تحریک کننده میگرن اجتناب کنید باز گاهگاهی دچار حملات میگرن خواهید شد. برای کاهش حملات میگرن روشهایی مثل یوگا، ورزش، بیوفیدبک، ماساژ و موسیقی می تواند مؤثر باشد.

تشخيص

پزشک معمولاً از روي تاريخچه پزشکي بيمار و معاينه فيزيکي او ميگرن را تشخيص مي‌‌دهد و افراد مبتلا به ميگرن در اکثر موارد معاينه فيزيکي و معاينه عصبي طبيعي دارند. هيچ تست مخصوصي براي تشخيص ميگرن وجود ندارد و آزمايشهايي مثل CT اسکن و MRI مغز معمولاً طبيعي هستند. البته ممکن است پزشک آزمايشات ديگري را توصيه کند خصوصاً در افرادي که خصوصيات سردرد در آنها کاملاً منطبق با ميگرن معمولي نمي‌باشد و يا اينکه علاوه بر علائم ميگرن، علائم آزار دهنده ديگري دارند. البته اگر هر گونه شکي در تشخيص ميگرن وجود داشته باشد مشاوره با يک متخصص مغز و اعصاب انجام خواهد شد.

پزشک معمولا از روی تاریخچه پزشکی بیمار و معاینه فیزیکی او میگرن را تشخیص می‌دهد و افراد مبتلا به میگرن در اکثر موارد معاینه فیزیکی ومعاینه عصبی نرمال دارند. هیچ تست مخصوصی برای تشخیص میگرن وجود ندارد و آزمایشاتی مانند سی تی اسکن يا ام آر آی مغز معمولا طبیعی است و تنها برای مطمئن شدن از اینکه سردرد ناشی از یک مشکل جدی نیست. انجام می‌شود.

نشانه‌هاي اوليه‌

بيشتر افراد مبتلا به سردردهاي ميگرني علائم اوليه آن را تشخيص نمي‌دهند، اما برخي نشانه‌ها مانند احساس خستگي، تشنگي، خميازه كشيدن، حساسيت به نور و صدا و ميل به خوردن غذاهاي شيرين علامت‌هاي اوليه حمله ميگرني است.95 درصد بيماران ميگرني دچار تهوع مي‌شوند و در 25 درصد استفراغ و در 20 درصد هم اسهال ديده مي‌شود. گاه استفراغ به قدري شديد است كه بيمار نمي‌تواند قرص‌هاي خود را بخورد و بايد از آمپول يا شياف استفاده كند.

عوارض میگرن

مبتلایان به میگرن ممكن است دچار گرفتگی بینی، تاری دید، اسهال، دردهای چنگه‌ای شكم، احساس غیرطبیعی گرما یا سرما، اضطراب، افسردگی، تحریك‌پذیری و ناتوانی در تمركز شوند. اغلب مبتلایان به شكل شدید بیماری بدون درمان نمی‌توانند حتی از عهده انجام ساده‌ترین كارها برآیند و باید به تختخواب پناه ببرند تا حمله سردرد پایان یابد.
پس از حمله هم مبتلایان اغلب احساس خستگی، تحریك‌پذیری، بیقراری یا افسردگی می‌كنند، هرچند كه برخی‌ها هم احساس سرزندگی و پرانرژی بودن غیر معمولی می‌كنند.

علائم بيماري

برخی افراد پیش از شروع سردرد میگرنی به مدتی کمتر از یک ساعت علائمی را در بینایی، حسی یا حركتی تجربه می‌كنند كه به آن "اورا" می‌گویند. این علائم شامل دیدن جرقه‌های نورانی، بی‌حسی در دست، سرگیجه و ناتوانی در سخن گفتن است. به این نوع میگرن، میگرن "کلاسیک" می‌گویند. شکل شایع‌تر میگرن - میگرن معمولي- اورا ندارد.

ميگرن يک سردرد ضرباندار است که مي‌‌تواند در يک طرف هر دو طرف سر ايجاد شود. سردرد ميگرن معمولاً با تهوع، استفراغ، و يا کاهش اشتها همراه است. فعاليت فيزيکي و ورزش، نورهاي درخشان و يا صداهاي بلند مي‌‌توانند سردرد را بدتر کنند و معمولاً فرد دچار سردرد ميگرن، پس از شروع سردرد به محلي تاريک، آرام و خنک مي‌‌رود تا سردرد او رفع شود. بيشتر حملات ميگرن بين 12-4 ساعت طول مي‌‌کشد اگر چه در اين زمان مي‌‌تواند کوتاهتر و بلندتر از مدت ذکر شده باشد. يکي از خصوصيات منحصر به فرد ميگرن احساس غير معمولي مي‌‌باشد که قبل از شروع حمله به فرد دست مي‌‌دهد و به آن « پيش درآمد » مي‌‌گويند. علائم پيش درآمد مي‌‌تواند شامل خستگي، گرسنگي و يا احساس عصبانيت باشد. همچنين ميگرن داراي « پس اثر » نيز بوده که پس از حمله اين احساس به فرد دست داده و شامل احساس تهي شدن از انرژي بوده که ممکن است براي يک تا دو روز پس از يک حمله شديد ميگرن ادامه يابد. البته بايد متذکر شد که تمامي افرادي که مبتلابه ميگرن هستند دچار « پيش درآمد » يا « پس اثر » ميگرن نمي‌شوند.
يک خصوصيت ديگر ميگرن که البته در بيماري صرغ نيز ممکن است ديده شود وجود علائم مقدماتي يا ( Aura) مي‌‌باشد. اين علائم مقدماتي کمي قبل از حمله ميگرن رخ داده و بصورت اختلال بينائي، تاري ديد و يا ديدن نورهاي ضرباندار و چشمک زن مي‌‌باشد.اين علائم که حدود 30-15دقيقه طول مي‌‌کشند به فرد هشدار مي‌‌دهند که سردرد ميگرن بزودي آغاز خواهد شد. گاهي علائم مقدماتي حواس شنوائي، بويائي و يا چشائي را درگير مي‌‌کند. البته « علائم مقدماتي » هم مثل « پيش درآمد » و يا « پس اثر » در تمام افراد مبتلا به ميگرن رخ نداده و خيلي موارد ميگرن بدون « علائم مقدماتي » رخ مي‌‌دهد و از آن جالبتر اينکه بعضي از موارد علائم مقدماتي نيز بدون حمله ميگرن پس از آن رخ مي‌‌دهد.
در موارد نادري نيز ميگرن بصورت علائم نورولوژيک غير معمول مثل گيجي، کاهش بينائي، حالت سوزن سوزن شدن و کرختي و ضعف و ... بروز مي‌‌کند.
حمله ميگرن گاهي توسط بعضي از فعاليتها، غذاها، بوها و حتي احساسات تحريک شده بروز مي‌کند. همچنين بعضي از بيماران زماني که دچار استرس مي‌‌شوند، حمله ميگرن به سراغ آنها مي‌‌آيد در حاليکه عده‌اي ديگر پس از اينکه استرس آنها رفع شد، ممکن است دچار حمله ميگرن شوند (مثلاً روز بعد از يک امتحان و يا ملاقات مهم). زنان نيز به تجربه در مي‌‌يابند که حملات ميگرن آنها در زمان حوالي قاعدگي بدتر مي‌‌شود و شديدتر است.
میگرن یک سردرد ضربان‌دار است که می تواند در یک طرف ویا دوطرف سر ایجاد شود. سردرد میگرن می‌تواند از اطراف چشم و گیجگاه شروع شده و تشدید گردد به‌طوری‌که بیمار نتواند فعالیت روزانه خود را انجام دهد. نورهای درخشان، صداهای بلند و بوها می‌توانند سردرد را تشدید کنند. سردرد میگرن با تهوع و استفراغ و یا کاهش اشتها همراه است. سردرد میگرن می‌تواند چندساعت تا چند روز طول بکشد و دفعات آن در افراد مختلف متفاوت است و می‌تواند از یکی دوبار در سال تا چندین بار در هفته متغیر باشد.

علائم هشداردهنده عمده عبارتنداز:
خستگی غیرمعمول وخمیازه مکرر ویا احساس عصبانیت.
اختلال بینائی که( اورا ) نامیده می شود و اغلب قبل از میگرن شروع می‌شود و بصورت تاری دید و یا دیدن نورهای چشمک‌زن می‌باشد.
مورمور شدن و سوزش یک دست ویا یک پا.

تحليل شيوع بيماري ميگرن ( سردرد ميگرني )

طبق آمارهاي سازمان بهداشت جهاني حدود 10% افراد هر جامعه‌اي (تمام كشورها) دچار اين نوع سردرد هستند. حدود 10% از اين افراد نيز دچار سردرد شديد ميگرني مي‌شوند.
گرچه میگرن تنها 10٪ جامعه را گرفتار می سازد، ارزیابی شیوع این بیماری و تعداد موارد جدید مشکل است، زیرا تنها تعداد کمی از افرادی که مبتلا به میگرن هستند به پزشک مراجعه می کنند

شيوع ميگرن در جوامع مختلف متفاوت است. اما اين تفاوت آنچنان فاحش نيست.

همچنين سردرد ميگرن در بعضي از خانواده‌ها شايعتر مي‌‌باشد و افرادي که بستگان درجه اول و دوم آنها به ميگرن مبتلا هستند، احتمال ابتلا به ميگرن در آنها بالاتر است.

• كودكان: حدود چهار درصد كودكان پیش از بلوغ میگرن دارند. پس از بلوغ این میزان تا 6 درصد در مردان و 18 درصد در میان زنان افزایش می یابد و بعد به تدریج تا 40 سالگی شیوع میگرن كاهش می‌یابد.

• 
  جنس افراد: خانم ها سه برابر آقایان دچار می شوند. يعني از بين 100 نفر بيمار 75 نفر خانم هستند. تغییرات هورمونی که در خانم ها ایجاد می شود دلیل اشکاری برای این اختلاف است. میزان بالاتر شیوع میگرن در میان زنان با نوسانات میزان هورمون جنسی زنانه یا استروژن ارتباط داده شده است؛ كاهش میزان استروژن در پیش از قاعدگی ماهانه باعث تحریك بروز "میگرن قاعدگی" می‌شود، كه نسبت به اشكال دیگر میگرن شدیدتر و طولانی‌مدت‌تر است. این نوع میگرن معمولا در بارداری كه سطح استروژن بالاست فروكش می‌كند و با یائسگی و پایان نوسانات هورمونی پایان می‌پذیرد.

• سن: حدود 20% افراد در طول عمر خود ممکن است حمله ميگرن را تجربه کنند که نيمي از اين افراد اولين حمله را در سنين کودکي و يا نوجواني تجربه کرده‌اند. حداقل ۹۰٪ مبتلایان اولین حمله میگرنی خود را قبل از ۴۰ سالگی تجربه کرده اند. معمولا هم بعد از ۵۵ سالگی از شدت حمله کاسته می شود. هوش: عقیده اين است كه افراد باهوش‌تر بیشتر به میگرن دچار می شوند. اين عقيده به دليل شيوع بيشتر اين درد در بين كساني كه تحصيلات دانشگاهي دارند تقويت مي‌شود.

• طبقات اجتماعي: امروزه متوجه شدند که صرف نظر از نژاد و هوش و موقعیت اجتماعی افراد از همه طبقات می توانند دچار شوند.

• هوش: عقیده اين است كه افراد باهوش‌تر بیشتر به میگرن دچار می شوند. اين عقيده به دليل شيوع بيشتر اين درد در بين كساني كه تحصيلات دانشگاهي دارند تقويت مي‌شود.

انواع ميگرن

به میگرنی که علائم هشداردهنده داشته باشد، میگرن کلاسیک گفته می‌شود و به میگرن بدون علائم هشداردهنده، میگرن معمولی می‌گویند.

شواهد فزاینده حاكی‌از آن است كه تقریبا تمام موارد سردردهایی كه به سینوس‌ها نسبت داده می‌شوند، در واقع سردردهای میگرنی هستند؛ در نتیجه مصرف داروهای ضداحتقان(پرخونی مخاط) یا آنتی‌بیوتیك‌ها این سردردها را تسكین نمی‌بخشد
خوشبختانه در حال حاضر داروهای بسیاری در دست است كه یا از حمله میگرن جلوگیری می‌كنند یا باعث فروكش‌كردن سردرد آغاز‌شده می‌شوند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد كه تنها نیمی از مبتلایان به میگرن "كلاسیك" از منافع داروهای جدید بهره می‌برند. اگر تعداد افرادی كه سردرد خود را به عارضه سینوس‌هایشان نسبت می دهند به افراد قبلی اضافه كنیم، تعداد افراد دچار میگرن كه درمان مناسب دریافت نمی‌كنند به دو برابر می رسد.

ميگرن چيست؟

میگرن عارضه‌ای بیشتر از سردرد صرف است. درد ضربان‌دار میگرن كه معمولا در یك طرف سر بروز می‌كند میگرن سردرد شدید و بی‌تاب‌كننده‌ای است اغلب با تهوع، استفراغ و حساسیت شدید به نور و برخی صداها همراه است و فرد احساس یك ناخوشی عمومی می‌كند.

ميگرن يک بيماري شايع به حساب مي‌‌آيد و غالباً افرادي که به ميگرن مبتلا هستند، دچار حملات مکرر سردرد براي مدت چندين سال مي‌‌باشند. سر درد ميگرن معمولاً بصورت ضربان دار بوده که اغلب با تهوع و اختلال در بينائي نيز همراه است. گر چه اکثر موراد ميگرن مي‌‌تواند شديد باشد ولي هر سردرد شديدي ميگرن نبوده و گاهي سردرد ميگرن بصورت يک درد خفيف خود را نشان مي‌‌دهد.
سردرد های دوره ای ميگرني ممكن است از ۴ تا ۷۲ ساعت که همراه با تهوع و استفراق می باشد به درازا ب‌كشند. یک سردرد میگرنی معمولا بعد از ۲۴ ساعت بهبود می یابد.

بعضی از حملات میگرن با یک اورا یا پیش در آمد شروع می شود؛ که این نوع را میگرن کلاسیک می نامند. در بین فواصل حملات میگرن بیمار هیچ گونه سردرد یا ناراحتی دیگری ندارد . لازم به ذكر است كه سردردهایی که هر روز ایجاد می شوند میگرن نیستند.
در برخی از مبتلایان میگرن آنقدر شدید است که باعث می‌شود موقتا كاركرد این افراد در محل كار یا خانه مختل شود.

اطلاعات عمومی: ميگرن فقط يكي از انواع سردرد است.
نام میگرن از همی کرانیا گرفته شده که به معنی یک طرف سر می باشد. گرچه بعضی از سردردهای میگرنی می توانند همه جای سر را در گیر کنند. میگرن بیشتر از یک سردرد می باشد و سردرد در میگرن لزوما اصلی ترین مشکل نیست. اکثر افراد در هنگام حملات میگرنی کاملا بیمار شده و نمی توانند کارهای روزمره شان را انجام دهند . بعضی ها در یک اتاق تاریک و ساکت دراز می کشند تا حمله میگرنی پایان یابد.بعضی از بیماران نمی تواند فکر غذا خوردن داشته باشند چون حالشان به هم می خورد . اما بعضی ها با غذا خوردن به حملاتشان پایان می دهند . خواب آلودگی و رخوت یک علامت شایع است. گرچه میگرن تنها ۱۰٪ جامعه را گرفتار می سازد ؛ ارزیابی شیوع این بیماری و تعداد موارد جدید مشکل است و زیرا تنها تعداد کمی از افرادی که مبتلا به میگرن هستند به پزشک مراجعه می کنند. بسیاری از مبتلایان به میگرن افراد دوست و فامیل خود را می بینند که مدتها دچار میگرن بوددند و به این نتیجه غلط می رسند که نمی توان به افراد دچار میگرن کمک کرد. بعضی از مبتلایان هم مراجعه به پزشک را کاری بیهوده می دانند. زیرا در بین حملات میگرن هیچ مشکلی ندارند.